Nhà 2 tầng Hương Canh

Ngôi nhà 2 tầng ở Hương Canh là một công trình khoa học tổng hợp về cả kiến trúc, kết cấu, vật liệu và công năng sử dụng.

Về qui hoạch, kiến trúc, nó nằm ở vị trí đắc địa, ngả ba. Đi vào, đi ra khỏi trường đều phải đi qua mà ngắm nó. Mặt chính lại hướng lên đồi Hiệu bộ, nơi đó có Ban giám hiệu, phòng Hành chính quản trị. Nhưng nó lại cởi trần, không trát, không ốp, thậm chí không cửa ở tầng 2 với tư duy phô trương kết cấu 2 tầng, độc nhất vô nhị.
Về vật liệu, nó ứng dụng hai đề tài: Gạch đất đồi không nung và tấm mái xi măng cốt tre.
Gạch đất đồi không nung, tôi nhớ được gọi là gạch Na tơ rit ? Bản thân tôi đã đi đóng gạch này năm 1975. Ở cuối gò Héo có một xưởng đóng gạch, đất được máy đào cuốc ra, đập nhỏ, trộn với rất ít XM, nước vôi như trộn BT, nhưng khô. Người đóng chỉ xúc vào khuôn, dùng vồ nện chặt, sau đó phơi khô, thế là xong (lâu quá rồi, không biết có sai không?). Kích thước viên gạch cở: 25x20x15cm? Gạch này dùng phổ biến để xây nhà kiên cố ở HC. Nhà ở giáo viên, học sinh đều nhà tranh, vách đất.
Tấm mái XM cốt tre là tấm phẳng, tạo gờ hai bên để chồng lên nhau thành sóng, chống dột. Trong tấm có đặt cốt nhưng không phải thép. Có người nói là cốt tre, có người nói là cốt sặt (cây sặt chứ không phải sắt), họ tre, có nhiều ở Yên Bái.
Về kết cấu: Kết cấu tường gạch đất đồi không nung chịu lực, cột hành lang cũng gạch. Tất cả đều không trát. Sàn có hai loại: Sàn BTCT ít thép, lắp ghép và sàn gỗ mí.
Sàn BTCT gồm các dầm chữ T ngược, ứng lực trước theo phương pháp căng trước, đường kính sợi 5mm. Các dầm gác lên tường, đặt song song nhau với khoảng cách thông thủy cở 60cm. Chèn vào giữa các dầm là tấm Block BT, không cốt thép có lỗ tròn, dạng chữ T. Kết cấu này làm tại Phòng Thí nghiệm công trình. Với kết cấu này, lượng thép chỉ dưới 1,5 Kg/m2.
Sàn gỗ mí: Gian đầu hồi, phía đường đi Magi, sàn tầng 2 lại làm bằng gỗ mí. Cái tên gỗ Mí thì tôi chịu, chỉ thấy nó là dạng thân dừa, xơ dọc, vỏ dày 3-4 cm, đặc biệt là vỏ thẳng, rất cứng, chẻ dọc thì dễ, chém ngang rất khó. Vì vỏ cứng nên người ta chẻ dọc thành những tấm, tiết diện ngang cong, bề rộng chưa đến 20cm, gác từ tường này sang tường kia. Đi trên sàn này thấy cũng bình thường.
Nhà xây để làm thử nghiệm. Ban đầu cũng bố trí bảo vệ ở đó nhưng sau lại thôi. Sinh viên đồn rằng, đứa nào bị kỹ luật thì nhốt vào đó. Nhưng tôi thì chứng thực đã nhốt một thằng ăn trộm. Đêm đó, tên ăn trộm bị phát hiện, học sinh K23 đang học quân sự bắt được, đánh cho nhừ tử, có cậu còn dùng súng có lưỡi lê chọc vào má. Tưởng nó kiệt lực, đem nhốt vào tầng một nhà hai tầng nhưng không hiểu sao nó lại trốn thoát được.


Đại học Xây dựng 6/2016

Lê Bá Huế