Dấu ấn lính Xây dựng ở Trường Sa

Nhân vụ anh Đinh Mạnh Sơn nhắc đến công trình Tháp tăng ở Trường Sa làm tôi bồi hồi nhớ lại một trong những công trình của mình. Hôm nay xin kể lại các bạn nghe:

 Năm đó vào khoảng 1992, tôi tham gia một đoàn công tác của BQP ra Đảo Trường Sa, đoàn do Thượng tướng Nguyễn Chơn Phó TTMT dẫn đầu có đầy đủ thành phần các quân binh chủng, nội dung chính của chuyến đi là thị sát về công trình phòng thủ đảo, đi cả cụm đảo phía bắc lẫn phía nam, đi tất cả các đảo chìm và đảo nổi. Khi đến đảo Nam Yết và đảo Trường Sa lớn trong báo cáo của Đảo trưởng đều có chung một vấn đề:” một số các xe tăng T54 và PT76 ta đem ra đảo sau 1975 hiện nay có nguy cơ “chết”, có nghĩa là đều không còn cơ động được nữa và có nguy cơ bị sụp xuống bất cứ lúc nào do thân xe và bánh xích ngập trong cát mặn lâu ngày, cộng với tác động của môi trường biển nên tốc độ ăn mòn rất cao, thân xe mỏng nên nguy cơ không còn đỡ nổi tháp pháo, ác qui hỏng nên cũng ko thể chạy được nữa, các xe Tăng chỉ còn đứng tại chỗ quay và bắn bằng tay”. 


Trên Tàu hành trình đi từ đảo này sang đảo khác, Thượng tướng Chơn có hỏi tôi:” Có cách nào ko? Cứu được ko?” – Tôi đã trả lời rằng:” Tôi đã khảo sát các xe tăng trên đảo, thấy rằng phần thân xe đúng là hư hỏng nặng, nhưng phần tháp pháo vẫn còn tốt nguyên do anh em lau chùi bảo quản thường xuyên và bản thân cái tháp pháo cũng rất dày bằng hợp kim. Ta có thể sử dụng lại được bằng cách bắt chước mấy thằng Pháp ngày xưa chuyên làm Lô cốt đầu cầu trên có tháp pháo, thủ trưởng đi dọc QL5, QL6 bây giờ thỉnh thoảng vẫn còn công sự kiểu đó!” 
Nghe tôi nói vậy, thủ trưởng Chơn vỗ đùi sung sướng:” Ông đi chuyến này về ngay lập tức triển khai thiết kế mẫu, thi công thử một cái trong bờ, tổ chức bắn thử, nếu tốt thì đem ra đảo làm”.


Vậy là sau chuyến đi ấy, Cục Tác chiến có văn bản giao nhiệm vụ cho CB và BTL Tăng Thiết giáp phối hợp làm. Nhóm tác giả chỉ có tôi và Đại tá Thịnh Cục KT/Tăng Thiết giáp. Bước vào nghiên cứu, khó khăn lớn nhất là nếu tháp pháo đặt trên tăng khi bắn ( Pháo 100ly) lực giật sẽ làm xe tăng lùi khoảng 5 mắt xích ( Chúng tôi đã phải lên Z600 Vĩnh Yên để xem bắn thử), còn khi cố định tháp pháo lên công sự BTCT thì khi bắn sẽ truyền lực giật lên hệ thống kết cấu. Trong khi đó tài liệu của Liên Xô về tăng T54 không hề nói đến lực giật của pháo. Mặt khác, qua xem xét thì thấy cái tháp pháo nó ngồi lên thân xe chỉ bởi qua cái vành đĩa có 200 viên bi làm tháp pháo quay tròn được ( các bạn có thể tưởng tưởng rằng nếu có chàng David khổng lồ mà cầm cái xe tăng ngửa bụng lên thì cái tháp pháo nó sẽ rơi xuống đất), ấy vậy mà khi xe tăng chạy trên sườn dốc 30 độ rồi bắn ngược lên đỉnh đồi mà cái tháp pháo nó vẫn ko lật ngửa ra như con Rùa ! Cuối cùng thì chúng tôi cũng đo được lực giật của súng bằng các thiết bị đo đặt ở đuôi xe khi bắn thử. 


Tôi đã phác thảo rất nhanh cái Lô cốt tháp tăng ấy, bên dưới có đủ buồng cho pháo thủ hoạt động, có ngăn chứa đạn thậm chí có cả hố chứa cactut khi bắn xong chìm xuống nước để tránh khói. Khỏi phải nói là cái Công sự ấy diện tích lớn hơn nhiều so với cái thân xe tăng chật chội. Trên nóc công sự là một cái cổ giếng để đón cái tháp pháo được đặt nguyên xi cái vành bi đĩa nhưng vành dưới (vành âm) được liên kết vào cổ giếng bởi XX con bu lông mạ kền chống rỉ, đường kính XX ( kết quả qua tính toán lực giật của súng), tất cả các bu lông đều được tính cắt, tính uốn và mặt bích được tính ép mặt và xé rách. Ghế của pháo thủ số 1, số 2 vẫn được treo và quay cùng tháp pháo như trong xe tăng như trước.


Xong thiết kế và được phê duyệt. Tôi vào Vùng 4 Hải Quân chỉ huy tiểu đoàn CB 17(lúc đó Ánh là CNCB Vùng 4) chỉ đạo thi công chiếc TT01 đầu tiên ở bãi dài Cam Ranh. Một kỷ niệm còn nhớ lúc đó khi tôi chỉ huy cắt cốt thép theo bản vẽ, bó thành từng bó ghi rõ loại thanh, mã cốt rồi chất lên xe, vậy mà ra đến công trường mất ngay một bó to, tìm mãi ko thấy trong khi ở đó có 1 xe bò ma chở cát đứng đó, tôi nghĩ ngay đến chuyện lính ăn trộm để đem ra Ba ngòi bán. Lập tức tôi bắt tay lái xe trút xe cát xuống để tôi tìm bó thép. Hắn nhất định ko tuân lệnh, tôi ngồi lên xe bắt đánh xe về BTL Vùng gặp ông Công ( Tư lệnh vùng) tôi bảo: “ Đề nghị cho trút xe cát này xuống ! nếu ko thấy bó thép tôi chịu trách nhiệm xúc cát trả lên xe. Vậy là tôi tìm thấy bó thép.


Công trình TT01 hoàn thành, hôm bắn thử đích thân thủ trưởng Chơn vào Vùng 4 tham dự, một chiếc bè được kết bằng 4 cái thùng phi 200L thả trôi giả làm xuồng đổ bộ cách 500m ngoài cửa biển, pháo thủ trong lô cốt ngắm trực tiếp qua nòng chỉ 1 phát duy nhất bắn chìm mục tiêu. Ngay sau đó, thủ trưởng Chơn bảo tôi:” Ông lại vất vả rồi, cái TT02 đích thân ông đi làm ngoài Trường Sa lớn, lần này giao cho E83 Hải Quân !”
Từ đó tôi quay ra Đà Nẵng, làm việc với anh Kiền Trung đoàn trưởng 83 xong tôi quay ra HN, anh Kiền ra theo bám tôi từng ngày kè kè bên bàn thiết kế, cứ xong bản vẽ nào là anh ấy lại Fax vào SG cho lính cắt cốt thép bốc xuống Tàu. Lần này làm ngoài đảo khác hẳn trên bờ. Tôi và anh Kiền vắt óc nghĩ cách thi công ngoài đảo. Ngoài đó lấy đâu ra cẩu để cẩu tháp pháo từ cái xe hỏng đến công sự mới?!?. Anh Kiền kêu dùng palăng xích, tôi bảo nâng tháp lên rồi thì xe nào chở nó đi mấy chục mét đến chỗ mới? rồi lại phải hạ vào vị trí mới với độ chính xác 100% ( thả đúng lỗ XX con bulong chờ). May làm sao, đại tá Thịnh phát hiện ra trong Bason ở SG có xe cẩu M113 của Mỹ ta thu được, chuyên dùng để cẩu tháp tăng khi sửa chữa. Lập tức tôi bay vào để khảo sát cẩu, phải tính toán rất cẩn thận về khoảng cách xe cẩu tiếp cận tháp tăng ( nó nặng 8 tấn) vì tầm với tỷ lệ nghịch với trọng tải nâng, quá trình thử nghiệm tôi đã xác định được khoảng cách tối ưu để nâng được cái tháp tăng mà rơ le của cẩu M113 ko ngắt do quá tải. Rồi lại phải kiếm cái xe tải đủ để chở cái tháp tăng di chuyển trên đảo. Cuối cùng thì mọi việc cũng ổn, quân chủng HQ điều hẳn một Tàu há mồm 911 phục vụ đợt thi công TT02. Tôi lên Tàu cùng một trung đội thi công của E83 HQ ra đảo Trường Sa lớn. Suốt 3 tháng ròng tôi nằm nhà bạt cùng Trung đội CB để thì công TT02. Lúc đó anh Thuận K4 của HVKTQS cũng đang ngoài đó thi công Cầu Cảng. 


Sau khi hoàn thành TT02 tôi về bờ thì cũng là lúc nhận được quyết định đi học cao học nên ko được tham dự chuyến nghiệm thu mà anh Mạnh Sơn nói đến. 


Ngoài công trình tháp tăng, tôi cũng còn những thiết khác cho Trường Sa như Lô cốt ngoại vi trên thềm san hô.. v.v. Nhưng thôi, ghi chép đã quá dài rồi, hẹn các bạn lần khác. Cám ơn mọi người đã cố công đọc bài dài.

29/7. TAN